उत्सव खबर

काठमाडौं, २५ पुस — नेपाल राष्ट्र बैंकले ५ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको चेक साटेर नगद झिक्न नपाइने व्यवस्था लागू गरेको छ। केन्द्रीय बैंकले ५ लाख रुपैयाँभन्दा माथिको चेक जारी गर्दा अनिवार्य रूपमा एकाउन्ट पेयी हुनुपर्ने व्यवस्था गर्दै नगद कारोबारलाई थप कडाइ गरेको हो। यसअघि १० लाख रुपैयाँसम्मको नगद कारोबार गर्न पाइने व्यवस्था रहेकामा सम्पत्ति शुद्धीकरण (मनी लाउन्डरिङ) न्यूनीकरण गर्ने उद्देश्यले सरकारले नगद कारोबारको सीमा घटाएर ५ लाख रुपैयाँ कायम गरेको थियो। सो निर्णय नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित भइसकेपछि राष्ट्र बैंकले चेकमार्फत प्रतिपटक झिक्न सकिने नगद रकम पनि ५ लाखमै सीमित गरेको हो।

नयाँ व्यवस्थाअनुसार ५ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको रकम सम्बन्धित व्यक्तिको खातामै जम्मा हुनुपर्नेछ। कुनै पनि व्यक्ति वा संस्थाले प्रत्येक पटक नगद कारोबार गर्दा ५ लाख रुपैयाँभन्दा कममा सीमित गर्नुपर्ने र सोभन्दा बढीको कारोबार गर्नुपरेमा एकाउन्ट पेयी चेकमार्फत गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता गुरु पौडेलले भने, “यो व्यवस्थाले कुनै परिवारले सामाजिक कार्यका लागि नगद संकलन गरेको अवस्थामा वा व्यापारिक प्रयोजनका लागि नगद उठाउँदा असर नगर्दैन।” केन्द्रीय बैंकको निर्देशनअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ५ लाख रुपैयाँ वा सोभन्दा बढीको रकम भुक्तानी गर्दा अनिवार्य रूपमा एकाउन्ट पेयी चेक वा सम्बन्धित व्यक्तिको खातामा मात्र भुक्तानी गर्नुपर्नेछ। फर्म, कम्पनी, संस्था वा कार्यालयका नाममा खिचिएका चेकको भुक्तानीसमेत एकाउन्ट पेयी नै हुनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
यद्यपि, कुनै निक्षेपकर्ता वा बचतकर्ताले विशेष कारण देखाउँदै नगद भुक्तानीका लागि निवेदन दिएमा, कारण मनासिब देखिएमा तोकिएको सीमाभन्दा बढी नगद भुक्तानी गर्न सकिने व्यवस्था पनि राखिएको छ। यस्तो भुक्तानीको मासिक विवरण भने अद्यावधिक गर्नुपर्नेछ।
त्यसैगरी, लघुवित्त वित्तीय संस्थालाई पनि सम्पत्ति शुद्धीकरण (मनी लाउन्डरिङ) निवारण ऐन, २०६४ को उद्देश्यअनुसार ५ लाख रुपैयाँ वा सोभन्दा बढीको रकम भुक्तानी गर्दा अनिवार्य रूपमा एकाउन्ट पेयी चेकमार्फत गर्नुपर्ने व्यवस्था लागू गरिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।