असत्यमाथि सत्यको विजयको प्रतीक होलि पर्व आज धुमधामका साथ मनाइँदै

78

वीरगंज पर्सा, १९ फागुन – आज मङ्गलवारको दिन तराई–मधेस क्षेत्रमा फागु पूर्णिमा अर्थात् होली पर्व धुमधामका साथ मनाइँदै छ। रंग, सद्भाव र उत्साहको यो पर्वलाई मधेसमा “फगुवा” भनेर पनि चिनिन्छ। हिन्दु धर्मावलम्बीहरूको महत्वपूर्ण चाडका रूपमा रहेको होलीले धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा र सामाजिक एकताको सन्देश बोकेको छ।

धार्मिक मान्यता र पौराणिक कथा
होली पर्वको मूल आधार भागवत पुराण लगायतका ग्रन्थहरूमा वर्णित भक्त प्रह्लाद र दैत्यराज हिरण्यकशिपु को कथासँग जोडिएको छ। कथाअनुसार हिरण्यकशिपुले आफूलाई भगवान् सरह पूजा गर्न आदेश दिएका थिए। तर उनका पुत्र प्रह्लाद भने भगवान् विष्णु का अनन्य भक्त थिए।
प्रह्लादको अटल भक्तिभाव देखेर क्रुद्ध बनेका हिरण्यकशिपुले उनलाई विभिन्न यातना दिए। अन्ततः उनले आफ्नी बहिनी होलिका लाई प्रह्लादलाई आगोमा बसालेर जलाउन आदेश दिए। होलिकालाई आगोले नडढाउने वरदान थियो। तर भक्तिको शक्तिका कारण प्रह्लाद बच्न सफल भए भने होलिका आफैं जलेर गइन्। यस घटनालाई असत्यमाथि सत्यको विजयका रूपमा लिइन्छ। त्यसैको स्मरणमा होलिका दहन गरी भोलिपल्ट रंग खेलेर होली मनाउने परम्परा बसेको विश्वास गरिन्छ।

सांस्कृतिक महत्व
होली केवल धार्मिक पर्व मात्र नभई सांस्कृतिक र सामाजिक उत्सव पनि हो। विशेषगरी तराई–मधेस क्षेत्रमा यो पर्व आपसी सद्भाव, मेलमिलाप र भाइचाराको प्रतीकका रूपमा मनाइन्छ। परिवार, साथीभाइ र आफन्तहरूबीच रङ्ग अबिर लगाएर शुभकामना आदानप्रदान गरिन्छ। पुराना रिस–राग बिर्सिएर नयाँ सम्बन्ध सुदृढ गर्ने अवसरका रूपमा पनि यो पर्वलाई लिइन्छ।
मधेसमा “फगुवा” नामले चिनिने यो पर्वमा लोकगीत, गाउँ गीत, नाचगान तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू आयोजना गरिन्छ। गाउँ–टोलमा सामूहिक रूपमा होलिका दहन गरिन्छ भने भोलिपल्ट रंग, अबिर र पानी छ्यापेर रमाइलो गरिन्छ।

किन मनाइन्छ होलीरु
होली पर्व असत्यमाथि सत्यको विजय, अहंकारमाथि भक्तिको जीत र अन्यायमाथि न्यायको प्रतीकका रूपमा मनाइन्छ। यसले धार्मिक आस्था मजबुत बनाउनुका साथै समाजमा एकता, प्रेम र सहिष्णुताको सन्देश फैलाउने उद्देश्य राख्दछ। साथै, वसन्त ऋतुको आगमनसँगै प्रकृतिमा आउने रंगीन परिवर्तनको स्वागत गर्ने उत्सवका रूपमा पनि होलीलाई लिइन्छ।

पर्वको उद्देश्य
होली पर्वको मुख्य उद्देश्य समाजमा सकारात्मक ऊर्जा फैलाउनु, आपसी सम्बन्ध सुदृढ गर्नु र धार्मिक–सांस्कृतिक परम्पराको संरक्षण गर्नु हो। रंगहरूको प्रयोगले जीवनमा विविधता र उत्साहको प्रतीकात्मक सन्देश दिन्छ।
यसरी फागु पूर्णिमाको अवसरमा मनाइने होली पर्वले समाजमा धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक विविधता र सामाजिक सद्भावको अद्वितीय संगम प्रस्तुत गरेको छ। तराई–मधेससहित देशभर आज यो पर्व हर्षोल्लासका साथ मनाइँदै गर्दा सबैमा सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गरिएको छ।